"Biseksualiteit is natuurlijk bij vrouwen en komt de jaren.", titelde Het Laatste Nieuws op 20 oktober ll. Uiteraard was onze interesse gewekt. "Is dat zo?", vroegen de meiden van de redactie zich met glinsterende oogjes af. We zagen opeens een heel nieuw jachtterrein voor ons open gaan. Zou het toch kunnen dat die heteromeid waar we als puber verliefd op waren morgen open staat voor onze avances?
We zochten verder naar meer info, en kwamen zo bij de twee onderzoekers terecht die in het artikel geciteerd werden. We confronteerden hen met het artikel, en hoopten op bevestiging. Maar relativering was ons deel.
Lisa Diamond gelooft in de glijdende schaal
Er zijn een drietal grote hypothese over biseksualiteit, die elk om beurt bevestigd of ontkend lijken te worden:
- de fase-hypothese: biseksualiteit als een tijdelijke fase van ontkenning of overgang;
- de derde geaardheid-hypothese: het is echt iets anders dan hetero of homo zijn;
- de glijdende schaal-hypothese: een biseksueel weet zich vlot te bewegen langs die seksuele geaardheidsschaal, afhankelijk van de context.
Hoewel de pers regelmatig laat uitschijnen dat een van de drie bewezen is, blijkt onderzoek zelf niet zo definitief en helder te kunnen antwoorden.
Lisa Diamond, van de Universiteit van Utah volgde 79 vrouwen, die zich lesbisch, bi of “zonder label” noemen, gedurende tien jaar. En wat bleek: twee van de drie definieerden zich na die tien jaar anders dan voorheen. Sommigen hadden in de loop van die tien jaar zelfs meerdere keren hun label veranderd. Maar in tegenstelling tot wat de fase-hypothese voorspelt, evolueerden de meesten naar “zonder label”. Slechts enkele “zonder label”- en biseksuele vrouwen evolueerden naar lesbisch.
Ook opvallend was dat alle vrouwen na tien jaar vaker heteroseksuele aantrekking bleken te hebben dan in het begin.
De onderzoeksresultaten suggereren dat de trajecten van lesbiennes, biseksuele en ongelabelde vrouwen wel anders zijn, maar dat die niet exclusief zijn: je kunt van traject veranderen. De studie ondersteunt zo zowel de tweede als de derde hypothese.
De eerste hypothese, namelijk die van de fases, wordt echter van de tafel geveegd. Zelf neigt ze naar de derde hypothese. In haar boek 'Sexual Fluidity' oppert ze dat vrouwen minder dan mannen geneigd zijn om zich strikt te definiëren dan mannen. Ze vallen op personen, niet op geslachten.
Lisa wijst er echter graag op dat haar studiegroep klein was en enkel blanke middenklasse-vrouwen bevatte, en dus niet per se representatief is voor de hele bevolking. De conclusie, die je in het Laatste Nieuws las - namelijk dat biseksualiteit nu eenmaal bij vrouwen hoort en met de jaren komt - is een beetje kort door de bocht. De studie betrof enkel meisjes die zich al vanaf het begin als "niet-hetero" identificeerden. Het zegt dus helemaal niks over die meisjes die ons afwezen omdat ze nu eenmaal hetero waren.
Laatste Nieuws vereenvoudigt
Het Laatste Nieuws interpreteerde de studie ook als zou je naarmate je ouder wordt steeds onzekerder worden wat je geaardheid betreft. Lisa Diamond nuanceert.
Het gaat niet per se om je geaardheid zelf, haast ze te zeggen, het gaat om de labels die je op jezelf wenst te kleven. Alle vrouwen die zich bij een nieuw interview ‘hetero’ noemden, hadden de twee jaar voorafgaand aan het interview hetero-contacten, evenals twee derde van de lesbiennes die hun label bijstelden naar ‘biseksueel’ of ‘zonder label’. Omgekeerd gold dat ook voor zij die naar een “lesbisch” label veranderden vanuit “bi” of “zonder label”. Die hadden dan de voorbije jaren een seksuele relatie met een vrouw.
Dit kun je ook zo interpreteren: je noemt je zo volgens je recente ervaringen. Je stelt je definitie bij naar je gedrag.
Om dit nog verder te kunnen interpreteren moet je extra vragen stellen en beantwoorden. Waarom gedraag je je zo? Handel je naar je geaardheid? Of label je je geaardheid naar je gedrag? De studie van Lisa lijkt op het tweede te wijzen. Toen de studie begon waar de deelneemsters nog adolescenten of jong volwassenen. Ze labelden zich als niet-hetero, maar hadden eigenlijk nog niet zo bijzonder veel relaties achter de rug. Hun gedragingen in de daaropvolgende jaren noopten hen tot een flexibelere identificatie. Ook meisjes die omwille van de goede vrede met mannen waren getrouwd tijdens de studie vertelden dat ze zich niet langer als lesbisch zagen, maar als “bi” of “zonder label”.
Ook hier geldt weer dat je dit enkel mag lezen voor de "niet-hetero" meiden. Hetero's werden niet onderzocht in haar studie.
Elisabeth M. Morgan relativeert hoge cijfers
Assistent professor Morgan van de Boise State University klopte dan weer wel aan bij de heteromeiden. Eveneens middenklasse, vertelt ze erbij, uit California, bovendien. Kon die ons wel hoop geven dat die heteroknapperds ooit voor ons zouden vallen?
Ook hier geen uitsluitsel. Haar studie, die de directe aanleiding was voor het artikel in You Beauty, dat werd opgepikt door diverse bladen waaronder Het Laatste Nieuws, gaf eigenlijk louter deze resultaten:
- 45% van de vrouwen had al eens een vrouw gekust, 50% hadden al eens over andere vrouwen gefantaseerd, en 60% had op zijn minst enige seksuele interesse in andere vrouwen.
- Bij mannen ging dit om respectievelijk 19% kussen, 21% fantasieën en 15% interesse.
Dit klinkt inderdaad indrukwekkend, maar Elisabeth haast zich om dit te relativeren. Ze had de deelnemers hun seksuele interesse laten invullen op een 7-puntenschaal van “louter mannen” tot “louter vrouwen”. Alles wat niet “louter vrouwen” was, heeft ze dan tot “enige seksuele interesse in andere vrouwen” gerekend. Met andere woorden, je kunt de resultaten ook lezen als “40% van de vrouwen is louter en alleen in mannen geïnteresseerd en heeft nog nooit naar een andere vrouw gekeken.”
Andere studies, zoals eentje met 1277 studenten (waarvan de helft uit California, de helft uit Idaho) gaven maar 26% interesse aan, naast hun hetero-interesse. En er is, zoals iedereen wel weet, een hemelsbreed verschil tussen "Tsja, ik voel me heel af en toe wel eens tot een meisje aangetrokken" en "Laten we een relatie beginnen".
Om hieruit nu te besluiten dat alle vrouwen stiekem bi zijn of worden, lijkt hen dus allebei een interpretatie te ver. Het lijkt eerder op een grotere openheid te wijzen bij een nieuwere generatie vrouwen. Ah, wat zijn labels, zeggen we, en dus zijn we meer dan vroeger geneigd om “geen label”, of “bi” aan te kruisen dan de beperkende “lesbisch” of “hetero”.
Eigen verslaggeving
